انتخاب مکان صحیح استقرار کندوها و بادشکن

هنگامی که مکانی را برای کندوهای خود انتخاب می‌کنید، مطمئن شوید که آنها در محلی پست قرار نگیرند که ممکن است هوای مرطوب در آن جمع شود و دمای آن کمتر از محیط اطراف باشد. جهت باد غالب را تعیین کنید و بادشکن ایجاد کنید. این می‌تواند به سادگی قرار دادن کندوها در امتداد یک خط درخت باشد. از طرف دیگر، می‌توانید یک بادگیر موقت ساده از کرباس، برزنت، حصار برفی، یا نی نصب کنید.

عدل‌ها به طور کلی سرعت باد را کاهش می‌دهند و در سمت پایین باد بادشکن تا ارتفاع ۳۰ برابر ارتفاع بادشکن کاهش می‌یابد. در داخل این ناحیه، تراکم بادشکن بر میزان کاهش باد تأثیر می‌گذارد. هر چه بادشکن جامدتر باشد، باد کمتری از آن عبور می‌کند. اگر بادشکن بیش از حد متراکم باشد (به عنوان مثال، یک ساختمان جامد)، فشار کم در سمت پایین باد ایجاد می‌شود و تلاطمی ایجاد می‌کند که حفاظت در برابر باد را کاهش می‌دهد.

تراکم بادشکن ۴۰ تا ۶۰ درصد بیشترین محافظت را در مقابل باد فراهم می‌کند. اگر قصد دارید یک بادگیر دائمی برای کندوهای خود ایجاد کنید، به دنبال راهنمایی‌های پیرمردها و افراد با تجربه و مهندسین سازه باشید.

جلوگیری از آسیب حیوانات و خرابکاران!

آسیب حیوانات و خرابکاری مشکلاتی هستند که باید از وجود آنها آگاه باشید و باید از کندوهای خود محافظت کنید. در پاییز، موش‌ها شروع به جستجوی مکان‌های گرم و خوب برای گذراندن زمستان می‌کنند. وقتی زنبورها شروع به خوشه‌بندی می‌کنند، آن‌ها می‌توانند از ورودی‌های پایین کندو شما بخزند و «جلوی در» نیستند تا مزاحمان را دور کنند.

🐭 محافظت در برابر موش‌ها:

• محافظ‌های موش را در ورودی‌های پایینی قرار دهید
• برای اینکه موش‌ها قاب‌های کندوهای شما را از بین نبرند و زنبورهای خوشه‌ای خود را نخورند، از توری فلزی استفاده کنید
• موارد خوبی در بازار در دسترس است، یا می‌توانید با استفاده از پارچه‌های خاص موانع سخت‌افزاری خودتان را بسازید
• ارتفاع محافظ باید حداقل سه برابر ورودی کندو باشد
• آن را از وسط تا کرده و به سمت ورودی فشار دهید
• بالا بردن کندوها با استفاده از پایه کندو نیز مفید است

🦝 حیوانات بزرگتر (راسو، راکون):

حیوانات دیگری که می‌توانند در زمستان به کندوهای شما آسیب برسانند، راسوها و راکون‌ها هستند. این آفات ورودی‌ها را می‌جوند و راکون‌ها حتی می‌توانند پوشش بیرونی را نیز باز کنند. با بستن کندو به پایه کندو می‌توانید از این امر جلوگیری کنید. استفاده از یک تسمه با رهش سریع را در نظر بگیرید که بازرسی کندوهای زمستانی را راحت‌تر می‌کند.

🐻 محافظت در برابر خرس‌ها:

خرس‌ها در بیشتر مناطق ما زندگی می‌کنند. آنها عمدتاً در بهار، تابستان و پاییز که فعال هستند مشکل‌ساز هستند. با این حال، در طول زمستان معتدل نیز ممکن است تهدیدی برای کندوها باشند. وقتی خرس‌ها کندوها را پیدا کردند نمی‌توان به راحتی از نابودی کامل کندوهای شما منصرف شد، بنابراین اگر می‌دانید که در مجاورت شما خرس وجود دارد، باید حصار برقی را در اطراف حیاط زنبور عسل خود نصب کنید.

برخی از زنبورداران در صورتی که می‌دانند خرس‌ها در این منطقه فعال هستند، نوارهای گوشت را روی حصار برقی زنده اطراف حیاط زنبورهای خود آویزان می‌کنند. از آنجایی که موهای ضخیم و پوست خرس از بیشتر حیوانات محافظت می‌کند، بینی آن تقریباً تنها بخشی از آناتومی آن است که می‌تواند به طور دردناکی توسط جریان برق شوکه شود. با تشویق خرس به بو کشیدن حصار و ضربه زدن به بینی، یک پیام واضح به گوش می‌رسد: دور باش!!

🚨 جلوگیری از خرابکاران و سرقت:

برای جلوگیری از خرابکاران، کار زیادی نمی‌توانید انجام دهید، به جز علامت‌گذاری در اطراف کندوهای خود (و در نظر بگیرید که کندوها را با استفاده از علائم میخکوب شده، مارک‌ها، ساختن حکاکی‌ها، یا نوشتن روی آنها، برچسب‌گذاری کنید). بستن تسمه کندوها ممکن است کمک‌کننده باشد، زیرا اکثر خرابکاران مایل به خطر نیستند. بنابراین احتمال کمتری وجود دارد که در اطراف کندویی که محکم بسته شده بمانند.

البته راه‌های زیادی برای جلوگیری از سرقت وجود دارد. اگر کمی دست به جیب شوید و کمی خرج کنید می‌توانید دستگاه‌های ردیابی را در داخل کندوهای خود قرار دهید که در صورت سرقت کندوها ممکن است مفید باشد یا از راه قدیمی کمک بگیرید یعنی چند زنبوردار کنار هم قرار بگیرید و یک نگهبان داشته باشید خیلی به شما کمک می‌کند. البته زنبورداری انتخاب کنید که کندوهای او فاقد بیماری یا کنه باشد!

بازرسی دقیق کندوها

قطعات کندوی شما باید محکم به هم متصل شوند. زنبورها کندو را گرم نمی‌کنند، آنها فقط خوشه خود را گرم می‌کنند. کشش‌ها می‌توانند گرما را از خوشه زنبورها خارج کنند و زنبورها را بکشند. اگر جعبه‌های بچه‌های قدیمی دارید که تابیده شده‌اند یا آسیب‌دیدگی ابزار کندو را نشان می‌دهند، چنین جعبه‌هایی دارای شکاف‌هایی هستند که به طور بالقوه می‌توانند در هوای بد باعث بادکش‌های کشنده شوند.

حتی شکاف‌های کوچک بین جعبه‌های کندو می‌تواند باعث شود هوای زیادی از کندو عبور کند. وجود شکاف بین بدنه کندو به این معنی است که شما باید کندوهای خود را بپیچید تا مطمئن شوید که زنبورها مجبور نیستند با شرایط آبکشی کنار بیایند. اگرچه پیچاندن یک کندوی محکم چندان مهم نیست، پیچیدن کندوی به خوبی مهر و موم شده نیز مفید خواهد بود.

خوشه رفتن زنبور عسل

در پیش‌بینی فصل زمستان آینده، هدف مدیریت زنبوردار این است که تا حد امکان در آماده‌سازی کلنی برای زمستان کمک کند. اگرچه زیست‌شناسی زمستان‌گذرانی زنبور عسل یک سیستم شگفت‌انگیز پیچیده‌ای از روش‌های تنظیم دما و رطوبت است، روش اصلی چیزی نیست جز گروهی از حیوانات خونسرد (زنبورها) که در کنار هم جمع شده‌اند تا گرمای خود را جمع کنند (خوشه‌بندی). آنها در خواب زمستانی نیستند.

خوشه زنبور عسل در زمستان به طور فعال برای کنترل محیط تشکیل می‌شود، زمانی که دمای محیط کمتر از آن چیزی است که آنها می‌توانند به عنوان زنبورهای جداگانه تحمل کنند. در حدود ۱۰ درجه سانتی‌گراد، زنبورهای منفرد ظرفیت محدودی برای پاسخ به دماهای پایین دارند و به طور فزاینده‌ای قادر به فعالیت نیستند. اگرچه زنبورهای تنها می‌توانند برای مدت طولانی زندگی کنند، اگر در دمای بسیار پایین‌تر از ۷ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد نگهداری شوند، می‌میرند. زنبور عسل به قند موجود در عسل به عنوان منبع انرژی خود متکی است. با کاهش دما، جذب قند در روده زنبور عسل به طور فزاینده‌ای محدود می‌شود. در نهایت زنبور سرد شده از گرسنگی می‌میرد.

خوشه زمستانی با ارتعاشات کوچک ماهیچه‌ها یا خم کردن ماهیچه‌های پرواز زنبورهای عسل، گرما تولید می‌کند، حرکاتی که به قدری کوچک هستند که قابل مشاهده نیستند. به عنوان زنبوردار، ما اغلب فکر می‌کنیم که زنبورها در تولید گرما ویژگی خاصی دارند، اما در واقع، بسیاری از حشرات می‌توانند به آسانی زنبورهای عسل گرما تولید کنند. استعداد زنبورهای عسل در کنترل تولید گرما در مدت زمان طولانی است. تا زمانی که آنها به خوبی تغذیه می‌شوند، لاروهای زنبور عسل در حال رشد نیز تولیدکنندگان عالی گرمای خوشه‌ای هستند. رفتار خوشه‌بندی زنبورهای بالغ و زنبورهای در حال رشد اساساً باعث می‌شود که کلنی زنبورها اساساً به یک حیوان بزرگ‌تر تبدیل شود تا مجموعه‌ای از بسیاری از حیوانات کوچکتر.

خوشه‌ی زنبورها در یک کلنی متوسط یک شکل کروی تعمیم‌یافته را تشکیل می‌دهند. هنگامی که یک کلنی سرد می‌شود، خوشه‌بندی در حدود ۶۴ درجه فارنهایت آشکار می‌شود. یک خوشه مجزا در ۱۸ درجه سانتی‌گراد تشکیل می‌شود، اما ممکن است هنوز خوشه‌های کوچک ماهواره‌ای در نزدیکی خوشه اصلی وجود داشته باشد. در حدود صفر درجه سانتی‌گراد، بیشتر زنبورها باید در خوشه اصلی باشند. دما در لبه خوشه بیرونی در حدود ۱۳ درجه سانتی‌گراد حفظ می‌شود در حالی که لانه مولدین در مرکز خوشه در حدود ۳۵ درجه سانتی‌گراد حفظ می‌شود.

با کاهش دمای محیط، یک خوشه دو راه برای حفظ دمای خود دارد: انقباض خوشه و افزایش تولید گرما. انقباض خوشه منجر به کاهش سطح و افزایش قابلیت عایق پوسته بیرونی زنبورها می‌شود. برای حفظ دماهای کنترل شده، خوشه بسته به دمای محیط منبسط یا منقبض می‌شود. با کاهش دما به زیر ۵ درجه سانتی‌گراد، فشردگی خوشه به حداکثر خود می‌رسد. به طور فزاینده‌ای، زنبورهای داخل خوشه باید با خم کردن ماهیچه‌های پرواز خود گرمای بیشتری تولید کنند. گزارش شده است که کلنی‌های سالم با ذخایر خوب عسل برای مدت طولانی در دمای پایین ۴- درجه سانتی‌گراد مقاومت می‌کنند.

ذخیره غذایی

توصیه‌های تثبیت شده برای ۴۰-۴۱ کیلو عسل، یا شربت قند رسیده، برای بقای کلنی‌های قوی از مهر تا فروردین در نواحی شمالی، آذربایجان، اردبیل، کردستان و بخش‌های کوهستانی ایران لازم است. این مقدار شامل مصرف زمستان و اوایل بهار است که زنبورها شروع به پرورش نوزادان می‌کنند. کلنی‌های کوچکتر می‌توانند با ذخایر کمتر عسل (حدود ۱۲ کیلو) زمستان‌گذرانی کنند، اما انرژی بیشتری را برای تولید گرما صرف می‌کنند و در بهار بسیار کندتر از کلنی‌های قوی‌تر تشکیل می‌شوند. معمولاً برای این کار میانگین وزن کندوهای خالی از جمعیت را اندازه‌گیری کنید و سپس با جمعیت آن‌ها را محاسبه کنید. البته با وزن عسل قاب هم می‌توانید اندازه‌گیری کنید.

متاسفانه در ایران کلنی‌ها یک طبقه بوده و وزن کمی دارند. توصیه ما این است که زنبورهای عسل به سمت طبقات بیشتر سوق داده شوند. این موضوع ضمن افزایش تولید عسل با کاهش مصرف ذخایر عسل، درآمد شما را دوچندان کرده و همچنین در زمستان مشکلات کمتری خواهید داشت.

از سوی دیگر زنبورداران بی‌تجربه ذخیره غذایی خوبی برای کندو نمی‌گذارند که با این کار زنبور را به سمت مرگ سوق می‌دهند.

بهترین ذخیره برای زمستان زنبور

عسل در شانه بهترین خوراک زمستانی برای کلنی است، اگرچه کلنی‌ها می‌توانند فصل‌های زمستان را به خوبی با شربت شکر خوب بگذرانند. از آنجایی که آنها می‌توانند پروازهای پاکسازی بیشتری داشته باشند، زنبورهای عسل در کلنی واقع در آب و هوای گرم اغلب می‌توانند با شربت قند زنده بمانند. اگر غذای اضافی باید تامین شود، باید به اندازه کافی غذا داده شود تا زنبورها بتوانند آنها را پردازش و در شانه ذخیره کنند.

تمایل این است که خوشه زمستان‌گذران به سمت بالا یا پهلو حرکت کند، اما هرگز به سمت پایین حرکت نمی‌کند. ذخایر مواد غذایی باید در طرفین خوشه در اعماق پایین و مستقیماً بالای خوشه در اعماق بالایی قرار داشته باشند.

پس از شروع پرورش مولدین در اواخر زمستان و اوایل بهار، خوشه مجبور می‌شود در یک موقعیت معمولاً در تجهیزات طبق فوقانی ثابت بماند. استراحت در هوای گرم برای زنبورها ضروری است تا ذخایر خود را از شانه‌های اطراف به نزدیک‌تر به لانه مولد منتقل کنند.

وجود ذخایر باکیفیت در دسترس و در موقعیت مناسب نه تنها زمستان موفق‌تر را تضمین می‌کند، بلکه به کاهش بروز بیماری کمک می‌کند. نوزما احتمالاً جدی‌ترین بیماری مولدین کلنی زمستان‌گذران است. یک کلنی آلوده در بهترین حالت منجر به یک کلنی ضعیف و در بدترین حالت منجر به مرگ کلنی می‌شود. به طور طبیعی، درمان‌های استاندارد کنه باید طبق توصیه‌ها انجام شود. برای مطالعه راه‌های کنترل و درمان کنه به پست «مدیریت موفق و یکپارچه کنترل کنه واروآ» مراجعه فرمایید.

رطوبت کافی داخل کندو

رطوبت کلنی داخلی بر کندوهای زمستانی فشار وارد می‌کند که ممکن است شروع بیماری‌هایی مانند نوزما و نوزاد گچی را تسهیل کند. به ازای هر ۴.۵ کیلو عسلی که یک کلنی مصرف می‌کند، حدود ۳.۵ لیتر آب تولید می‌شود. یک توصیه سنتی این است که کلنی‌ها را تهویه کنید تا امکان خروج هوای مملو از رطوبت فراهم شود.

دومین روش متداول این است که یک انتهای پوشش داخلی را با سنگ‌ها، جداکننده‌های چوبی یا شاخه‌ها تقریباً ۶۵ میلی‌متر بلند کنید و پوشش بیرونی را روی پوشش داخلی قرار دهید. اگر از روکش‌های تخته تخت که به آنها «پوشش‌های مهاجرتی» نیز می‌گویند استفاده می‌شود، آنها را مانند پوشش‌های داخلی بلند کنید. چنین دهانه‌های بالایی امکان خروج هوا را فراهم می‌کند و در صورتی که ورودی پایینی با زنبورهای مرده، یخ، برف یا برگ مسدود شود، به زنبورها اجازه ورود بالاتر را می‌دهد.

یخ‌زدگی داخلی نشانگر کفایت تهویه است. مقداری یخ‌زدگی خفیف در کلنی نامطلوب نیست، اما یخبندان و یخ زیاد غیرقابل قبول است. در دوره‌های گرم، یخ ذوب می‌شود و آب سرد روی خوشه می‌چکد. با این حال، در آب و هوای سرد، افراط مخالف احتمالاً به همان اندازه بد است. تهویه بیش از حد منجر به نوسانات دما بیشتر با افزایش دمای خوشه و مصرف غذا می‌شود.

درزگیری و عایق کردن کندو

در ماه‌های گرم سال ورودی‌ها باز است تا زنبورهای عسل به یکباره از کندو بیایند و بروند. با این حال، در زمستان سرد، زنبورها علاقه زیادی به خروج از کندو ندارند. آنها فقط به پروازهای پاکسازی دوره‌ای نیاز دارند. بنابراین یک دریچه پرواز کاهش‌یافته برای بهبود امنیت کندو و کاهش جریان هوا به داخل کندو ضروری است.

گاهی لازم است برخی از ورودی‌ها را در پایین کندو آب‌بندی کرده و در نواحی بالایی آن‌ها را باز کنید. ورودی‌های پایین‌تر را می‌توان توسط برف‌های باریده مسدود کرد و می‌تواند مسیرهایی باشد که از طریق آن حیوانات کوچک و آب حاصل از ذوب برف وارد کندو می‌شوند. درزگیری کف کندو اولویت دارد و حتماً درزگیری‌ها انجام شود تا از بافت زیاد بره‌موم جلوگیری کرد.

عایق‌کاری کندو در زمستان یکی از راه‌های حفظ گرما است. روش‌های مختلفی از جمله روکش‌های مخصوص استفاده می‌شود. بسته‌ها دور کناره‌های جعبه‌های کندوی عسل می‌چرخند. آنها در تمام مدت زمستان روشن می‌مانند. پوشش کندو ممکن است به رنگ تیره باشد تا زمانی که در زمستان آفتاب کمی وجود دارد کندو را گرم کند. پوشش‌هایی از انواع مختلف نیز در اختیار زنبورداران قرار می‌گیرد.

روکش‌ها کناره‌ها یا بالای کندو را عایق می‌کنند. روکش‌های عایق‌شده بالای کندو از اتلاف حرارت از بالای کندو جلوگیری می‌کند. سایر روکش‌های مخصوص را می‌توان روی آن قرار داد و کل کندوی عسل را دور زد تا عایق‌سازی شود. بهترین پوشش‌های کندوی زنبور عسل حداقل ۱۰ میلی‌متر مانع بین هوای بیرون و سطوح بیرونی جعبه‌های کندو ایجاد می‌کند.

استفاده از هیتر آری یا نه؟

گرم کردن کندوها مزایا و فواید زیادی در زنبورداری دارد. مهمتر از همه، میزان بقای کلنی‌های زنبور عسل را در زمستان افزایش می‌دهد. یک عملیات زنبورداری از سرمایه‌گذاری در گرمایش کندو سود می‌برد. برای جلوگیری از گرسنگی خوشه زمستانی زنبورهای عسل، می‌توان از بخاری‌های کندوی عسل در مواقعی استفاده کرد که گرمایش لازم باشد. با استفاده دوره‌ای، این بخاری‌ها به کل هزینه اجرای عملیات زنبورداری اضافه نمی‌کنند.

انتخاب هیترهای با قیمت مناسب و البته استفاده متناوب نه همیشگی می‌تواند در کنترل هزینه‌ها از جمله هزینه نگهداری به شما کمک کند. توصیه می‌شود هیترها در اوقات سرد زیر ۵ درجه استفاده شود. در دماهای بالاتر احتمالاً زنبور توانایی مدیریت خود را در صورت داشتن ذخایر غذایی خوب دارد.

یکی از مشکلات اساسی استفاده از هیترها بی‌کیفیت بودن هیترها و یا بالا بودن هزینه‌های نگهداری است. از سوی دیگر ممکن است زنبور با بالا بودن دمای کندو گول خورده و از کندو خارج شود که این موضوع باعث تلف شدن او می‌شود. به طور کلی این‌چنین می‌توان نتیجه‌گیری کرد که در صورت دسترس بودن هیترهای با قیمت مناسب و هزینه‌های نگهداری کم در یخبندان و بارش مداوم برف به زنبوردار کمک کند تا جمعیت خود را برای فصل بهار حفظ و کندو با قدرت شروع به تولید کند. ولیکن در مناطقی که یخبندان زیادی ندارید خیلی زیاد به این وسیله فکر نکنید. بیشتر غذای کافی برای کندو فراهم کنید.

کارهای مهم در زمستان

📋 پوشش داخلی

به عنوان یک روش مدیریتی، پوشش‌های داخلی باید در طول ماه‌های زمستان به سمت پایین برگردانده شوند. توجه داشته باشید که همه پوشش‌های داخلی این ویژگی برگشت‌پذیر را ندارند. فضای اضافی زیر پوشش داخلی به زنبورها فضای بیشتری می‌دهد تا بالای قاب قرار بگیرند و ذخایر غذا را به مکان‌های مختلف منتقل کنند. با این حال، پوشش داخلی باید بلافاصله قبل از شروع جریان شهد در بهار بعد، به موقعیت طبیعی خود بازگردانده شود. خطر قرار دادن شانه فرز در فضای اضافی وجود دارد.

🚪 تنگ کردن دریچه پرواز

حتی اگر انتظار می‌رود ورودی‌های پایین‌تر توسط برف، یخ یا برگ مسدود شود، باز هم باید کاهش یابد. اگرچه ابعاد ورودی کندو کمی متفاوت است، به طور کلی، ارتفاع ورودی نباید از ⅜ اینچ (حدود ۱ سانتی‌متر) تجاوز کند. این ارتفاع باعث محدود شدن ورود باد سرد و کاهش اتلاف حرارت می‌شود، در حالی که هنوز به زنبورها اجازه خروج برای پروازهای پاکسازی را می‌دهد.

🧹 تمیز کردن ورودی

اطمینان حاصل کنید که ورودی پایین کندو باز است و در طول زمستان بدون تراکم باقی می‌ماند. از آنجایی که زنبورها در داخل کندو می‌میرند. ممکن است در ورودی انباشته شوند، جریان هوا را مسدود کرده و توانایی زنبورهای زنده برای خروج و انجام پروازهای پاکسازی لازم را در طول دوره‌های گرم مختل کنند.

عادت کنید ماهی یک بار به کندوهای خود سر بزنید و ورودی‌های پایینی را تمیز کنید. (برای این منظور محافظ دریچه پرواز شما باید قابل جابجایی باشد.) یک چوب باریک در دست داشته باشید که بتوانید آن را در ورودی قرار دهید تا زنبورهای مرده را جارو کنید. مراقب باشید که به کلنی ضربه نزنید یا مزاحمت دیگری ایجاد نکنید، زیرا وقتی زنبورها مزاحم می‌شوند، خوشه‌های خود را می‌شکنند و ممکن است به راحتی بیش از حد سرد شوند. اگر ورودی پایین کندو توسط برف مسدود شد نگران نباشید. هوا به اندازه کافی در میان برف حرکت می‌کند تا کندو را تامین کند و برف نیز به کاهش باد کمک می‌کند.